نام کامل:شرکت ژن‌ورز قهرمان آریا,نام مستعار:شرکت ژن ورزقهرمان آریا.آدرس سایت:www.www.genevarz.com.همکاران:soomar63.com
ورود

انقباض عضلات صاف عروقی - خون‌رسانی به عضلات

طراحی سایتعضله صاف عروقی چیست؟

انواع مختلف عضلات

وقتی که ما به کلمه ماهیچه (عضله) فکر می‌کنیم، تصاویری از عضلات دوسر بازو یا عضلات شکمی در ذهن ما ایجاد می‌شوند. این موارد در واقع مثال‌های قابل توجهی از عضلات هستند اما عمدتا از یک نوع بافت عضلانی تشکیل شده‌اند: عضله اسکلتی (یا ماهیچه مختط). در حقیقت همه ما دارای دو نوع دیگر عضلات هستیم که کمتر دیده می‌شوند: عضلات قلبی و عروقی.

ابتدا از عضلات اسکلتی شروع کنیم. همانطور که از نامشان پیداست، این نوع عضلات اسکلت ما را پشتیبانی می‌کنند و به ما کمک می‌کنند تا حرکت کنیم. دلیل اینکه ما می‌توانیم حرکت کنیم، فنجان قهوه را از روی میز برداریم و یا به صورت صاف بایستیم به خاطر عضلات اسکلتی است. حالا سعی کنید ماهیچه دوسر بازوی خود را مانند آرنولد شوارتزنگر منقبض کنید. شما متوجه می‌شوید که می‌توانید هر موقع که بخواهید این عضلات را منقبض کنید. در این حالت، ما می‌گوییم که اکثر عضلات اسکلتی تحت کنترل ارادی ما هستند.

اکنون سعی کنید عمدا عضلات قلبی و یا معده را منقبض کنید. آیا می‌توانید این کار را انجام دهید؟! این حتما غیرممکن خواهد بود زیرا بافت‌های عضلانی مسئول این حرکات در مقایسه با عضله اسکلتی تحت کنترل ارادی یا داوطلبانه نیستند.

دو نوع بافت عضلانی غیرارادی وجود دارند: عضلات قلبی که دیواره قلب را تشکیل می‌دهند. وقتی عضلات قلبی منقبض می‌شوند، خون به سرتاسر بدن ما پمپاژ می‌شود.

در مقابل عضلات صاف به طور معمول در دیواره‌های اندام‌های توخالی مانند معده، روده و مثانه یافت می‌شوند. عملکرد آنها کمک به عبور مواد غذایی، ادرار و سایر مواد است. برای مثال، وقتی عضلات صاف روده منقبض می‌شوند غذا در دستگاه گوارش شروع به حرکت می‌کند.

علاوه بر این عضلات صاف اطراف رگ‌های خونی ما نیز وجود دارند: بیشتر اطراف شریان‌های بزرگ‌تر و تا حدودی اطراف رگ‌ها. وقتی که این نوع عضلات منقبض و به حالت استراحت بر می‌گردند، اندازه لومن (سوراخ وسط رگ خونی) تغیر می‌کند و باعث می‌شود تا خون بیشتر یا کمتری از طریق رگ‌ها جریان یابد.

نکات کلیدی

  • بدن ما دارای سه نوع عضله است: عضله اسکلتی، قلبی و صاف.
  • عضلات صاف غیرارادی هستند –ما نمی‌توانیم به صورت ارادی آنها را منقبض کنیم.
  • عضلات صاف عروقی در دیواره شریان‌ها و رگ‌ها یافت می‌شوند.

* علت نام گذاری عضلات صاف این است که زیر میکروسکوپ صاف هستند. در مقابل عضلات اسکلتی و قلبی دارای باند می‌باشند (شکل 1).

طراحی سایت

چرا ما به عضلات صاف عروقی نیاز داریم؟

همه اندام‌ها و بافت‌های ما برای زنده ماندن و عملکرد مناسب نیاز به اکسیژن و مواد غذایی دارند. این مواد ضروری از طریق جریان خون به اندام‌ها منتقل می‌شوند. خون توسط قلب از طریق شریان‌ها و رگ‌ها به منظور تامین اکسیژن، گلوکز، مواد معدنی، پروتئین‌ها و انواع مواد مغذیی دیگر به بافت‌ها پمپاژ می‌شود. جریان خون همچنین جهت حذف مواد زائد تولید شده (مانند دی‌اکسید کربن) و توکسین‌ها که ممکن است توسط اندام‌ها تولید شده باشند ضروری است.

مسئله‌ای که بدن ما هر روز با آن مواجه است این است که مقدار خون مورد نیاز یک اندام با توجه به نوع فعالیت روزانه ما تغیر می‌کند. برای مثال، هم اکنون که من نشسته‌ام عضلات پای من هنوز به خون کافی برای زنده ماندن نیاز دارند، اما با توجه به اینکه این عضلات در حالت استراحت هستند، نیاز آنها به انرژی نسبتا کم است. همچنین، این عضلات مواد زائه زیادی را هم تولید نمی‌کنند.

اگر من به طور ناگهانی شروع به دویدن کنم، عضلات پای من به سرعت به اکسیژن و گلوکز بیشتری برای تامین انرژی نیاز پیدا می‌کنند. مواد زائد (از جمله دی‌اکسید کربن، ADP، اسید لاکتیک، یون‌های کلرید و منیزیم) از طریق انقباض عضلانی با سرعت بیشتری تجمع می‌یابند. در نتیجه، در این حالت عضلات پا نیاز به عرضه خون بیشتری دارند. بنابراین، بدن من چگونه به این تقاضا پاسخ می‌دهد؟

دو راه برای افزایش میزان جریان خون به هر اندام یا بافت (در این حالت عضلات پا) وجود دارند:

  • راه ساده این است که قلب خون را با سرعت بیشتری پمپاژ کند. در واقع هر زمان که فعالیت بدنی ما زیاد شود و یا شروع به ورزش کنیم پمپاژ خون توسط قلب افزایش می‌یابد. در این حالت، آدرنالین، هورمون جنگ یا گریز، از غدد فوق کلیوی ترشح و به گیرنده‌های خود در قلب متصل می‌شود و سرعت ضربان قلب را افزایش می‌دهد.
  • راه دوم این است که رگ‌های که خون عضلات را فراهم می‌کنند گشاد یا متسع شوند. این حالت باعث می‌شود تا خون بیشتری به عضلات در حال فعالیت انتقال پیدا کند تا بتواند انرژی مورد نیاز آنها را فراهم کند.

اتساع و انقباض عروق

عضلات صاف عروق از طریق روش دوم در خون‌رسانی به عضلات کمک می‌کنند. وقتی که عضلات صاف عروقی در حالت استراحت هستند، فضای لومن داخل عروقی بزرگ می‌شود و اجازه می‌دهد تا خون بیشتری جریان یابد. این حالت را اتساع عروق می‌نامند.

باز هم این فرایند اتساع عروق دقیقا همان چیزی است که در طول ورزش اتفاق می‌افتد. آدرنالین ترشح شده و به گیرنده‌های خاص (به نام گیرنده‌های بتا-2) در عضلات صاف عروق متصل می‌شود. این عمل باعث می‌شود تا عضلات صاف عروق به حالت استراحت بازگردند، عروق خونی متسع شوند و حدود 20 برابر جریان خون به عضلات اسکلتی در حال تمرین بیشتر شود. این به نوبه خود باعث می‌شود تا اکسیژن و مواد مغذی عضلات فراهم و مواد زائد پاکسازی شود.

یک مشکل بزرگ برای افزایش جریان خون به عضلات فعال در این حالت وجود دارد. همانطور که حجم خون در سیستم گردش خون ثابت است (حدود 5 لیتر)، تامین خون بیشتر به عضلات نیازمند این است تا خون کمتری به سایر اندام‌ها منتقل شود. در هنگام ورزش معمولا جریان خون به سمت ارگان‌های که نیاز به انرژی زیاد ندارند کمتر می‌شود. این اندام‌ها شامل معده، پوست و هر گونه عضله اسکلتی غیرفعال می‌باشند.

به منظور کاهش جریان خون به این اندام‌ها بدن ما در این نواحی برعکس اتصاع عروق عمل می‌کند. که آن شامل انقباض عضلات صاف عروق، تنگ‌تر شدن عروق خونی و جریان خون کمتر در داخل آنها می‌شود. این فرایند انقباض عروق (Vasoconstriction) نامیده می‌شود.

بدن ما دائما در حال تنظیم دقیق و ایجاد تعادل بین اتساع و انقباض عروق جهت تامین انرژی متفاوت مورد نیاز بین اندام‌ها و بافت‌ها است. پیش از این توضیح داده شد که در زمان ورزش چه اتقاقی رخ می‌دهد. بعد از وعده غذای اصلی عروق خونی تامین کننده خون روده‌ها و دستگاه گوارش اتساع پیدا می‌کنند و از طرف دیگر، دیگر عروق خونی منقبض می‌شوند و خون کمتری در عضلات در حال استراحت جریان پیدا می‌کند.

تنظیم فشار خون

به غیر از تغییر جریان خود در اندام‌های مختلف، دلیل دیگری نیز برای نیاز ما به عضلات صاف عروق وجود دارد.

سیستم گردش خون ما شبیه یک سیستم هیدولیکی بسته است (مانند ترمز ماشین). یک پمپ هیدرلیکی (قلب)، یک مسیر لوله‌ای متصل (عروق خونی) و یک مایع هیدرولیک (خون) دارد. سیستم هیدرولیکی به این دلیل کار می‌کند که مایع یک فشار مشخص را حفظ می‌کند و انقباض و اتساع لوله‌ها باعث تعیین یک میزان مشخص از مقاومت برای جریان مایع می‌شود. اگر فشار کاهش پیدا کند (به دلیل کمبود مایع) کار سیستم هیدرولیکی متوقف می‌شود.

به طور مشابه، جهت حفظ جریان خون در بافت‌ها و اندام‌ها باید یک مقدار مشخص از فشار سرخرگی وجود داشته باشد که فشار خون سرخرگی یا به طور کلی فشار خون نامیده می‌شود. زمانی که عروق اتساع پیدا می‌کنند عبور خون از درون آنها راحت‌تر است. و مقاومت کمتری در سیستم گردش خون وجود دارد و فشار خون افت پیدا می‌کند. اگر فشار خون خیلی پایین بیایید جریان خون به اندام‌ها متوقف می‌شود که بتدریج موجب کمبود اکسیژن و مواد مغذی در دسترس اندام‌ها می‌شود. برای مقابله با این، بدن ما می‌تواند مقاومت جریان خون در دیگر قسمت‌های سیستم گردش خون را به وسیله انقباض عروق افزایش دهد. این به تثبیت فشار خون کمک می‌کند.

برعکس، اگر فشار داخل سرخرگ‌ها زیاد افزایش یابد باعث فشار بر قلب می‌شود و همچنین ممکن است باعث پارگی عروق شود. از طریق اتساع عروق مقاومت جریان خون در سیستم گردش خون کاهش می‌یابد و کمک می‌کند تا فشار خون کاهش یابد.

از طریق انقباض و اتساع عروق و تعدیل مقاومت جریان خون که توسط عضلات صاف عروق انجام می‌شود بدن ما قادر خواهد بود تا فشار خون را تنظیم کند.

نکات کلیدی:

  • عضلات صاف عروق موجب انقباض و اتساع عروق می‌شوند.
  • اتساع عروق به واسطه ریکس شدن عضلات صاف عروق انجام می‌شود که موجب افزایش تامین خون در بافت خواهد شد.
  • انقباض عروق به واسطه انقباض عضلات صاف خون انجام می‌شود که موجب کاهش تامین خون در بافت خواهد شد.

در حین تمرین، اتساع عروق خونی باعث تامین خون بیشتر برای عضلات اسکلتی درگیر در تمرین می‌شود و انقباض عروق در رگ‌های روده‌ها، پوست و عضلات غیر فعال انجام می‌شود (شکل 2).

طراحی سایت

چگونه انقباض و اتساع عضلات صاف صورت می‌گیرد؟

اگر شما در زیر میکروسکوپ به بافت عضلات صاف عروقی نگاه کنید مشاهده خواهید کرد که آنها از چندین رشته دوکی شکل مجزا تشکیل شده‌اند. اگر تصویر را بزرگ‌تر نمایید خواهید دید که رشته‌ها از ساختارهای نازک‌تری به نام فیلامنت تشکیل شده‌اند.

دو نوع فیلامنت ضخیم (که بیشتر از پروتئینی به نام میوزین ساخته شده‌اند) و باریک (که بیشتر از پرتئینی به نام اکتین ساخته شده‌اند) وجود دارد (شکل 3). آرایش آنها طوری است که بتوانند روی همدیگر بلغزند.

زمانی که فیلامنت‌های ضخیم بر روی فیلامنت‌های باریک بلغزند کشش ایجاد می‌شود که اساس انقباض عضلات صاف است.

کلسیم جهت شروع فرآیند لغزش فیلامنت‌ها بر روی یکدیگر لازم است. به همین دلیل سطوح کلسیم، هم در خون و هم در بافت‌ها، می‌تواند بر روی انقباض و ریلکس شدن عضلات صاف عروق تاثیر بگذارد. این به نوبه خود می‌تواند منجر به گشاد یا باریک شدن شریان‌ها و رگ‌ها شود و همانطور که قبلا اشاره کردیم این عمل می‌تواند جریان خون به سمت عضلات و دیگر بافت‌ها را تغیر دهد.

بنابراین، فاکتورهای که سطح کلسیم را تحت تاثیر قرار می‌دهند، مانند مصرف ویتامین Dیا سطح هورمون‌های مشخص (مخصوصا هورمون پاراتیروئید (PTH))، می‌توانند به طور غیرمستقیم بر روی عملکرد عضلات صاف عروقی تاثیر بگذارد.

باتوجه به نقش کلیدی کلسیم بر عضلات صاف عروقی، انقباض عضلات صاف عروق به شدت تحت تاثیر سطح سرمی کلسیم قرار می‌گیرد.

نکات کلیدی

  • انقباض عضلات صاف عروقی به سطح کلسیم بستگی دارد.
  • تغیر در سطح کلسیم در بدن می‌تواند توانایی انقباض و حالت ریکس شدن عضلات صاف را تحت تاثیر قرار دهد.

طراحی سایت

چه عواملی باعث اتساع یا انقباض عضلات صاف عروق می‌شوند؟

  • فاکتورهای موضعی

یکی از چیزهای زیبا درباره بدن انسان این است که به طور خودکار جریان خون را به سمت بافت‌های که نیاز به انرژی بیشتری دارند تطبیق می‌دهد. برای مثال، وقتی ما یک عضله‌ اسکلتی را تمرین می‌دهیم، این عضله دی‌اکسیدکربن، لاکتات، یون‌های پتاسیم، آدنوزین و دیگر محصولات زائد را تولید می‌کند که در جریان خون انباشته می‌شوند. این مولکول‌ها بر روی عضلات صاف عروقی آن ناحیه تاثیر می‌گذارند و آنها را به حالت استراحت در می‌آورند. در نتیجه این عمل منجر به اتساع عروق و جریان خون بیشتر به آن عضلات می‌گردد. این فرایند نسبتا دقیق تطبیق جریان خون به تقاضای انرژی، تنظیم خودکار نامیده می‌شود.

مولکول‌های که در اثر التهاب ایجاد می‌شوند همچنین از طریق ریلکس شدن و یا انقباض عضلات صاف عروقی می‌توانند منجر به تغیرات موضعی جریان خون شوند.

  • فاکتورهای عصبی

عضلات صاف عروقی همچنین پیام‌های را از اعصاب دریافت می‌کنند. به ویژه، این عضلات توسط سیسم عصبی خودمختار کنترل می‌شوند که شبکه‌ای از اعصاب است که فرایندهای غیرارادی مانند هاضمه، تنفس و همانطور که متوجه شدین جریان خون را تنظیم می‌کند.

یکی از انشعابات سیستم عصبی خودمختار "سیستم عصبی سمپاتیک" است. سیستم عصبی سمپاتیک مسئول پاسخ جنگ یا گریز ماست –یک پاسخ تکاملی برای کمک به ما چه در مقابله یا فرار از تهدید. عضلات صاف عروقی در شریان‌ها و رگ‌ها به طور معمول پیام‌های از اعصاب سمپاتیک دریافت می‌کنند. هنگامی که این اعصاب تحریک می‌شوند، ماده‌ای شیمیایی به نام نورآدرنالین (یا نوراپی‌نفرین) تولید می‌کنند. این ماده به گیرنده‌های خاصی (به نام گیرنده‌های آلفا) بر روی عضلات صاف عروقی متصل می‌شود و باعث انقباض آنها می‌شود و در نتیجه منجر به انقباض (تنگ شدن) عروق می‌شود. این تحریک سمپاتیک است که در هنگام ورزش جریان خون به سمت سیستم گوارش را محدود می‌کند.

  • عوامل هورمونی

یکی دیگر از مولفه‌های پاسخ جنگ یا گریز ما ترشح هورمون آدرنالین به داخل جریان خون است. این هورمون از غدد فوق کلیوی ترشح می‌شود. علاوه بر گیرنده‌های اعصاب سمپاتیک، عضلات صاف عروقی دارای گیرنده‌های برای آدرنالین ترشح شده به جریان خون هستند. وقتی آدرنالین به یک نوع گیرنده (به نام گیرنده‌های بتا-2) متصل می‌شود عضلات صاف عروقی را به حالت استراحت در می‌آورد و باعث اتساع عروق می‌شود. این فرایندی است که در زمانی که ما ورزش می‌کنیم جریان خون را به سمت عضلات اسکلتی افزایش می‌دهد.

همچنین هورمون‌های مختلفی وجود دارند که در تنظیم فشار خون نقش دارند و منجر به انقباض عروق می‌شوند. در این راستا، دو هورمون آنژیوتانسین IIکه توسط کلیه‌ها تولید می‌شود و وازوپرسین (هورمون ضدادراری/ADH) که توسط عده هیپوفیز مغز تولید می‌شود، وجود دارند. هردو این هورمون‌ها منجر به انقباض عضلات صاف عروقی، انقباض عروق و در نتیجه افزایش فشار خون می‌شوند.

نکات کلیدی

  • تحریک اعصاب سمپاتیک منجر به انقباض عضلات صاف عروق و کاهش جریان خون به معده و پوست در هنگام ورزش می‌شود.
  • آدرنالین موجب ریلکس شدن عضلات صاف عروقی در رگ‌های می‌شود که خون عضلات فعال را تامین می‌کنند.
  • مولکول‌های التهابی، هورمون‌های تولید شده توسط کلیه‌ها و مواد زائد متابولیسم همگی بر جریان خون اثر می‌گذارند.

ترجمه: ژن ورز

کاربر گرامی؛ شما می توانید برای کسب اطلاعات بیشتر و استفاده از خدمات مشاوره ای رایگان؛ با شماره تلفن : 02188799674 و شماره همراه: 09120633077 تماس حاصل فرمایید و یا با استفاده از فرم زیر؛ درخواست تماس نمایید تا در کوتاهترین زمان ممکن با شما تماس بگیریم.

درخواست تماس

برای درخواست مشاوره؛ لطفا شماره تماس خود را وارد نمایید:

شماره تماس(*)
شماره تماس وارد شده صحیح نمی باشد.

برای ارسال نظر کلیک کنید
  • نظری ارسال نشده است

ویژه ها

  • نظری ارسال نشده است

پسندها

  • نظری ارسال نشده است

همکاران ما

پژوهشگاه تربیت بدنی و علوم ورزشی

آزمایشگاه ژنتیک پزشکی تهران

موسسه دیاکو

تماس با ما

آدرس: تهران، اميرآباد شمالی، جنب مسجد امیر، پارک علم و فناوری دانشگاه تربیت مدرس

كدپستی : 1411893171

شماره تلفن: 02188799674

همراه: 09120633077

تماس: شنبه تا چهارشنبه از ساعت 9 الی 17